أطيب البيان في تفسير القرآن

الْمُلْكُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ لِلرَّحْمنِ وَ كانَ يَوْماً عَلَى الْكافِرِينَ عَسِيراً (26)

ملك در يوم قيامت حق است از براى خداوند رحمن و اختصاص باو دارد و هست آن روز براى كفار بسيار صعب و مشكل و سخت، سه نحو ملكيت داريم.

ملكيت حقه حقيقه مختص به خداوند است چون خالق و موجد و محدث آنها است (لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ) آية الكرسى، و ملكيت جعليه اعتباريه كه

 خداوند جعل فرمود براى بندگانش كه به جعل الهى مالك مى‏شوند و احكام ملكية بر آنها بار مى‏شود، و ملكيت جابرانه و ظالمانه كه به ظلم و جور تصرف ميكنند و ملك خود مى‏پندارند و اين ملكيت جابرانه موقتى است تا زمان ظهور حضرت بقية اللَّه و دوره رجعت ائمه كه ريشه ظلم و جور كنده مى‏شود، و اما ملكيت اعتباريه جعليه آنهم ما دام الحيات است پس از مردن منتقل به وارث مى ‏شود، و اما ملكيت حقه ابد الآباد باقى است لذا ميفرمايد:

 (الْمُلْكُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ لِلرَّحْمنِ) هميشه بوده و هميشه هست.

و فرداى قيامت نه ملكيت جابرانه هست و نه جعليه و ممكن است مراد سلطنت و تسلط و اختيار يعنى احدى فرداى قيامت سلطه و اختيار ندارد. چنانچه مى‏فرمايد:

 (يَوْمَ لا تَمْلِكُ نَفْسٌ لِنَفْسٍ شَيْئاً وَ الْأَمْرُ يَوْمَئِذٍ لِلَّهِ) انفطار آيه 19.

 (وَ كانَ يَوْماً عَلَى الْكافِرِينَ عَسِيراً).

بالجمله كسانى كه در محشر وارد مى‏شوند چندين قسم هستند.

قسمت اول: كفار و ارباب ضلال كه از روى تقصير و عناد ايمان نياوردند اين آيه اين قسمت را بيان مى‏ فرمايد كه براى آنها بسيار سخت و دشوار است چه از انس باشند يا از شياطين و كفار جن.

قسمت دوم: كفار هستند كه از روى قصور بوده مثل اطفال و مجانين و بلها دور دستان از حق و حقيقت اين‏ها نه معذب هستند چون تقصير نكردند، و نه متنعم به بهشت چون قابليت ندارند از براى آنها جايى مهيا فرموده يك زندگانى مختصرى دارند.

قسمت سوم: مؤمنين جن هستند آنها هم مناسب حال خود بهشتى دارند غير از بهشت انس و متنعم هستند.

قسمت چهارم: حيوانات و وحوش، صحرايى دارند مناسب خود أطيب البيان في تفسير القرآن، ج‏9، ص: 606 مى‏ چرند.

قسمت پنجم: مؤمنينى كه بدون گناه از دنيا رفتند اين‏ها هيچ گونه عسرتى ندارند از حين موت الى الابد.

قسمت ششم: مؤمنينى كه آلوده به معاصى هستند اين‏ها در عالم برزخ و عقبات قيامت بسا به تفاوت درجات معذب مى‏شوند تا مغفرت و عفو الهى و شفاعت شفعاء شامل آنها شود و به سعادت و بهشت نائل شوند از جهت ايمان.

 

گردآورنده:طیبه فدوی