صفات امام

اشاره:  وجود مبارك امام عصر(ع) افزون بر اينكه وارث مواريث و ودايع نبوت است، وارث ائمه پيشين(ع) نيز مي‏باشد؛ در اين مقاله به بررسي مواريث ائمه(ع) كه اكنون در نزد آن حضرت است؛ شامل: 1. كتاب جامعه علي(ع) و 2. مصحف علي(ع) مي‌پردازيم. 1. كتاب جامعه علي(ع)
سجايا و مكارم اخلاقي امام مهدي(علیه السلام)را دو گونه مي‏توان توصيف كرد: نخست، بر اساس آيات و رواياتي كه در توصيف پيامبر گرامي اسلام(صلی الله علیه و آله و سلم) وارد شده ‏اند؛ زيرا آن حضرت از نظر ويژگي‏هاي اخلاقي نيز شبيه‏ ترين مردم به حضرت ختمي مرتبت(صلی الله علیه و آله و سلم) است. دوم، بر اساس رواياتي كه به طور خاص به توصيف سجاياي اخلاقي آن حضرت پرداخته ‏اند.  
قاعده لطف از قواعد کلامی است که متکلمان به آن، بر وجود و لزوم معصوم استدلال می کنند. و این بدان معنی است که خداوند، زمینه نزدیکی انسان به طاعت و دوری او را از معصیت، فراهم می کند، اما نه به گونه ای که به حد اجبار برسد. شیخ مفید در پاسخ از این پرسش که دلیل بر وجود امام زمان (ع) چیست؟ به قاعده لطف استناد می کند و می نویسد: وجود امام معصوم و حجت حق، در هر زمان لازم و این وجود معصوم، لطف است و لطف، همیشه بر خدا لازم است. 1 1. مصنفات شیخ مفید، ج 1، ص چاپ کنگره هزاره شیخ مفید
در دسته ‏اي از روايات علي بن ابي طالب‏ (علیه السلام) به اوصاف و ويژگي‏هاي روحي و اخلاقي امام زمان‏ (علیه السلام) پرداخته مي‏ شود که از جمله آنهاست: -...ثم رجع الي صفة المهدي‏ (علیه السلام) فقال: اوسعکم کهفا و اکثرکم علما و اوصلکم رحما، اللهم فاجعل بيعته خروجا من الغمّة و اجمع به شمل الامة... 1 1. غيبة نعماني، ص 212 – 214، بحار الانوار، ج 51 ص 115.
امام زمان(عليه السلام) از آن رو كه وارث همه پيامبران عظيم الشّأن و اولياى گران قدر الهى است، مجموعه اى كامل از صفات كمال و جمال را دارا است. او تجلّى بخش اخلاق عظيم پيامبر(صلى الله عليه وآله وسلم) و خصوصيات شگفت اميرالمؤمنين(عليه السلام) و مكارم و فضايل والاى فاطمه زهرا(عليها السلام) و فرزندان معصوم او است. اشاره به برخى از اين ويژگى ها مى توانند مقدمه اى آگاهى بخش براى تبعيّت از او و همسويى با او باشد.
وسعت علم و آگاهی امامان علیهم السلام سدير يكى از شاگردان امام صادق (علیه السلام) مى گويد: با چند نفر از شاگردان ، در مجلس نشسته بوديم ، ناگاه امام صادق (علیه السلام) وارد آن مجلس شد، ولى در حالى كه خشمگين بود، در مسند خود نشست و با ناراحتى فرمود: «تعجب مى كنم از مردمى كه مى پندارند ما علم غيب مى دانيم ، جز خدا هيچ كس علم غيب نمى داند، من مى خواستم فلان كنيزم را به خاطر خطائى كه كرده بود بزنم ، او گريخت و نمى دانم كجا رفت و پنهان شد » (بنابراين ، چطور من علم غيب مى دانم )؟
عصمت نیز یکی دیگر از شرایط امام است که به اعتقاد شیعیان می بایست در امام وجود داشته باشد و به عبارت دیگر عصمت را شرط امامت می دانند. علامه حلی رحمة الله علیه در کتاب باب حادی عشر خود در تعریف عصمت می فرمایند: «عصمت به معنای لطفی پنهانی است که از جانب خدا به سوی مکلف یا بنده اشنازل می شود. اثر این لطف نیز آن است که با آنکه مکلف قد
شش ويژگي به ما عطا شده و در هفت ويژگي از ديگران برتري يافته ايم: علم، حلم، جوانمردي، فصاحت، شجاعت، و محبت در قلب ها به ما عطا شد. و برتري يافتيم به اينكه: پيامبر برگزيدة خدا حضرت محمد(صلی الله علیه و آله و سلم) از ماست، صدّيق از ماست، طيّار از ماست، اسدالله و اسدالرسول از ماست، و سرور زنان جهانيان حضرت فاطمة بتول (سلام الله عليه) از ماست، و دو فرزند اين امت و دو سرور جوانان اهل بهشت از مايند.
از جمله شرایظ و صفات امام می توان به این موارد اشاره کرد: