غیبت

الی مَتی أحارُ فِيکَ يا مَولای؟ غيبت امام زمان عجّل‌الله‌تعالي‌فرجه‌الشّريف يک واقعيت مسلّم است که توسط پيغمبر اکرم و امامان معصوم‌(عليهم السلام) پيش‌بيني شده و موضوع جديدي نيست؛ بلکه ريشه‌ي عميق ديني دارد.
3. دوران غيبت کبرا غيبت کبرا، به مدت زمان پنهان‌زيستي حضرت مهدي(عجل الله تعالي فرجه الشريف) گفته مي‌شود که با وفات واپسين نايب خاص در سال 329 ق آغاز و همچنان ادامه دارد و فقط خداوند متعال است که پايان آن را مي‌داند. اين دوران، ويژگي‌هاي خاصي دارد که آن را به طور کامل از دوران غيبت صغرا متمايز مي‌سازد. از اين ويژگي‌ها، کامل شدن غيبت آن حضرت است.
2. دوران غيبت صغرا (260ـ329ق) غيبت صغرا عبارت است از دوران پنهان‌زيستي کوتاه‌مدت حضرت مهدي(عجل الله تعالي فرجه الشريف) که طبق نظر مشهور، با شهادت امام عسکري(عليه السلام) (260ق) آغاز شده و با رحلت چهارمين نايب خاص آن بزرگوار (329ق) به پايان رسيده است که مجموعاً قريب هفتاد سال مي‌شود. محل زندگي آن حضرت در اين دوران، به روشني مشخص نيست؛ ولي از برخي روايات و قرائن به دست مي‌آيد حضرت که اين مدت را به طور عمده در دو منطقه سپري کرده‌است: يکي منطقه عراق و ديگري مدينه منوره که البته روايات متعددي بر اين مطلب دلالت دارد.
  با بهره‌گیری از بیانات معصومان (علیهم السلام)، سه دیدگاه کلّی و قابل توّجه دربارة چگونگی غیبت حضرتش قابل ارائه است: 1. پنهان بودن جسم (ناپیدایی)؛ 2. پنهان بودن عنوان (ناشناسی)؛ 3. پنهان بودن جسم و پنهان بودن عنوان به تناسب شرایط.
4. امکان ملاقات و پذيرش ادعا  گروهي از دانشمندان شيعه بر اين باورند كه در غيبت كبرا، ملاقات‌هاي فراواني با آن حضرت صورت گرفته است. اين ديدگاه، بين متأخران شهرت بيشتري پيدا کرده است. اين گروه بر قبول امكان، وقوع و ادعاي ملاقات با حضرت حجّت(عجل الله تعالي فرجه الشريف) در غيبت كبرا به حکايت‌هايي که در اين‌باره در دست است، استناد كرده‌اند ايشان بر اين باورند که در كتاب‏هاي بسياري، داستان‏هاي گوناگوني نقل شده كه سخن از ملاقات با حضرت مهدي(عجل الله تعالي فرجه الشريف) به ميان آورده است و هرگز انبوه اين ادعاها را نمي‌توان انکار نمود.
2. امکان ملاقات بدون شناخت در اين ديدگاه، بر خلاف ديدگاه نخست، امکان ملاقات مورد پذيرش است؛ ولي وقوع ملاقات همراه شناخت آن حضرت را در اين دوران، غير قابل پذيرش و آن را با فلسفة غيبت در تعارض مي‌داند. در اين ديدگاه، به طور عمده به رواياتي استناد مي‌شود که در آن، سخن از ديده‌شدن حضرت به ميان آمده است؛ امّا تصريح شده که در آن ديدار، هرگز شناختي از حضرت صورت نمي‌گيرد؛ بنابراين امکان ديدار هست؛ اما چون فرد، آن حضرت را نخواهد شناخت.
بي‌گمان يکي از آرزوهاي پيروان راستين امامان معصوم(عليهم السلام) آن است که در دوران پنهان‌زيستي آخرين پيشواي معصوم خويش به ديدار جمال نوراني آن امام همام نايل شوند.  از آن‌جا که در روايات، پنهان‌زيستي آن امام بزرگوار، رازي از رازهاي خداوند دانسته شده و دربارة چگونگي آن غيبت، ديدگاه‌هاي متفاوتي ذکر شده، دربارة ملاقات با آن حضرت در عصر غيبت، نگاه‌هاي مختلفي ارائه شده است.
مسألة «ولايت فقيه» که پيشينه آن به آغاز فقه باز مي‌گردد، يکي از مهم‌ترين مسايل جامعة شيعي است؛ به گونه‌اي که انديشة سياسي پيروان مکتب اهل بيت(عليهم السلام) در عصر غيبت کبرا ـ به‌ويژه دوران معاصرـ با آن گره خورده است. از آنجا که در دوران معاصر بزرگ‌ترين تحوّل اجتماعي در امت اسلامي به نام انقلاب اسلامي ايران بر اين باور سترگ بنا شده، بحث دربارة آن، امري ضروري و اجتناب‌ناپذير است.