وظایف شیعه و خدمتگذاری امام عصر

مقدمه درباره‏ی انتظار، دیدگاه‏ها و نظرات مختلفی وجود دارد. بیشتر اندیشمندان و محققان، انتظار را به دو نوع اساسی تقسیم کرده‏اند:«انتظار منفی و انتظار مثبت» یا «انتظار تلخ و شیرین» و به ارایه‏ی مباحثی در این قبال پرداخته‏اند. در این میان، جامع‏ترین تحلیل، تحلیل بنیانگذار انقلاب اسلامی، حضرت امام خمینی‏رحمه الله است که در سخنان متعدّدی، دیدگاه‏ها و رویکردهای مختلف انتظار را مطرح و مبانی برخی از آن نظریات را مورد نقد و بررسی قرار داده است.
اعتقاد به ظهور حضرت ولی‌عصر، حجت بن الحسن العسکری، مهدی موعود ـ عجل اللّه تعالی فرجه الشریف ـ یکی از اصول اساسی اعتقاد اسلامی است. در روایات اسلامی به طور متواتر مطرح شده است که روزی فرا می‌رسد امام قائم در حالی که جهان پر از ستم شده است با قیام خود، جهان را از عدل و داد پر می‌کند: پیامبر گرامی اسلام(ص) در این باره می‌فرماید: لو لَمْ یَبْقِ مِن الدَهْرِ الایَومٌ لَبَعَثَ اللهُ رَجُلاً مِنْ اَهْلِ بَیْتی یَمْلاها عَدْلاً کَما مُلِئَتْ جُوراً .1 1. احمد بن حنبل، ج 1، ص 99؛ سبحانی، 1423: ص 134
انتظار فرج یعنی: امید و آرزوی تحقق پیروزی نهایی نیروی حق و صلح و عدالت بر نیروی باطل و گسترش جهانی ایمان اسلامی، استقرار کامل و همه جانبه ارزش‏های انسانی، تشکیل مدینه فاضله و جامعه ایده‏آل به وسیله شخصیّتی مقدّس یعنی مهدی موعود(عج).1 1. تاریخ غیبت کبری، ص 291؛ قیام و انقلاب مهدی، ص 14.
گريستن و گريانيدن و خود را شبيه به گريه کنندگان نمودن در فراق آن حضرت و به جهت مصيبت‏ها و محنت‏ها و اندوه‏هايي که بر او رسيده است [از وظايف مؤمنان است] و بر اين دلالت دارد به طور عموم و خصوص روايات متعددي که در اين باب آمده، از جمله:
بپاخاستن هنگام ياد شدن نام يا القاب شريفه آن حضرت‏عليه السلام، که سيره و شيوه شيعيان دوازده امامي بر همين اساس بوده و شاهد بر اين، اضافه بر تعظيم و احترام بودن اين عمل که خود مطلوب است، روايتي است که يکي از علماي اعلام در کتاب النجم الثاقب از سيّد عبد اللَّه نواده سيد نعمت اللَّه جزائري آورده، که در بعضي از روايات چنين يافته که:روزي حضرت صاحب الزمان‏ عليه السلام در مجلس امام صادق‏ عليه السلام ياد شد، پس امام صادق‏ عليه السلام به منظور تعظيم و احترام اسم آن حضرت بپا ايستاد. 1 1. بحارالانوار، 278:44.
اين دو عمل نوعي از ياري کردن امام به شمار مي‏آيند. و دليل بر اين است آنچه در کتاب وسائل به طور مُسند روايت گرديده که حضرت امام صادق‏عليه السلام فرمود: هر کس درباره ما يک بيت شعر بگويد، خداوند براي او خانه‏اي در بهشت خواهد ساخت.1 1. وسائل الشيعه، 467:10 ح 1
برپا نمودن مجالسي که مولايمان صاحب الزمان‏ عليه السلام در آن‏ها ياد شود و مناقب و فضايل آن حضرت در آن‏ها ترويج و منتشر گردد و در آن مجالس، براي آن جناب دعا شود و با جان و مال در راه تشکيل آن مجالس تلاش کردن، [از وظايف دلباختگان و ارادتمندان به آن جناب است] زيرا که اين کار ترويج دين خداوند و برتري دادن کلمة اللَّه و ياري نمودن بر نيکي و تقوا و تعظيم شعائر الهي و نصرت وليّ اللَّه است.
حضور يافتن و نشستن در مجالسي که فضايل و مناقب و ساير امور مربوط به آن حضرت، در آن‏ها ياد مي‏شود و دليل بر اين - اضافه بر اين‏که از لوازم و نشانه‏هاي محبّت است و از مصاديق خيرات که مأمور شده‏ايم به آن‏ها سبقت جوييم و پيشي گيريم که خداي تعالي فرموده: «فَاسْتَبِقُوا الخَيْراتِ»؛ 1 1. سوره بقره، آيه 148.
اين‏که مؤمن از فراق و دور ماندن از آن حضرت اندوهگين و مهموم باشد و اين از نشانه‏هاي دوستي و اشتياق به آن حضرت است. در ديوان منسوب به سرور و سالارمان حضرت اميرالمؤمنين - عليه الصلاة والسلام - در بيان دلايل و نشانه‏هاي دوستي راستين چنين آمده: وَمِنَ الدَّلائِلِ أَنْ يُري مِنْ شَوْقِهِ مِثْلَ السَّقِيمِ وَفِي الفُؤادِ غَلآئِلُ وَمِنَ الدَّلائِلِ أَنْ يُري مِنْ أُنْسِهِ
ياد نمودن فضايل و مناقب آن حضرت و دليل بر استحباب اين کار، تمام اخبار و رواياتي است که در مورد تشويق و ترغيبِ يادآوري فضايل ائمه معصومين‏عليهم السلام وارد شده است، از جمله: در اصول کافي از حضرت ابي عبد اللَّه صادق‏عليه السلام روايت شده که فرمود: همانا وظيفه جمعي از فرشتگان آسمان اين است که نگاه مي‏کنند بر يک و دو و سه نفري، در حالي که آنان درباره فضيلت آل محمدعليهم السلام به گفتگو نشسته‏اند، پس فرشته‏اي به فرشتگان ديگر مي‏گويد: آيا نمي‏بينيد اينان را با همه کمي تعدادشان و بسياري دشمنانشان فضائل آل محمدعليهم السلام را بيان مي‏