اَللّهُمَ کُن لِوَلِیِک

چکیده

دعای«اللهم کن لولیک» از ادعیه ارزشمندی است که شیعیان از زمان امامان پیشین علیهم السلام تا کنون، به خواندن آن مداومت داشته و پيوسته به عنوان انجام وظیفه ، براي سلامتي امام حیّ خود و رفع هرگونه خطر و آسيب از وجود شريف ایشان دعا می كنند. از آنجا که توجّه به مفاهیم دعا، به هنگام تلاوت آن، بر اثر معنوی و تأثیر ملکوتی آن می افزاید، بر آن شدیم تا شرحی مختصر بر این دعای شریف بنگاریم.امید است که در جهت ارتقای معنوی شیعیان محبّ ولایت و امامت مفید واقع شود.

 

مقدمه

خدای تعالی می فرماید:
« یاایها الناس انتم الفقراء الی الله والله هو الغنی الحمید »
” فاطر ۱۵٫“ای مردم شما همگی به سوی خدا محتاجید و تنها اوست که بی نیاز ستوده شده است. 
لذا همه – اعم از نبی و امت او –محتاج به خدا و فقیر درگاه او هستند. دعای ما، در حق اهل بیت علیهم السلام به معنی احتیاج آن بزرگواران به ما نیست، بلکه نیاز آنها به خدای تعالی را نشان می دهد که دائماً مشمول فیض و رحمت الهی قرار گیرند.
در امر به دعا برای حضرت مهدی (عج) و درخواست هایی که در این دعای شریف داریم  نیزموجب تعجیل در ظهور ایشان میشود در عین اینکه حضرت از دعا و صلوات ما بی نیاز است وبه معنی احتیاج ایشان به ما نمی باشد بلکه ما با این دعا نه فقط موجبات نزول رحمت  بیشتر خدای سبحان را بر آن حضرت فراهم می نماییم، بلکه با این دعا، توجه و دلبستگی و محبت خود به خاندان عصمت و طهارت علیهم السلام را نیز بیان می‌داریم.

سند دعا:

این دعای شریف را
الف) ثقة الاسلام محمد ابن یعقوب کلینی (م329) در کتاب ارزشمند خویش1
به نقل از صحابی بزرگوار امام هادی علیه السلام، جناب محمد بن عیسی بن عبید، به نحو مرسل از ائمه اطهار علیه السلام، بدون نقل نام شریف امام علیه السلام، طی روایتی طولانی در ادعیه شب های ماه مبارک رمضان نقل فرموده است." مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بِإِسْنَادِهِ عَنِ الصَّالِحِينَ ع قَالَ تُكَرِّرُ فِي لَيْلَةِ ثَلَاثٍ وَ عِشْرِينَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ هَذَا الدُّعَاءَ سَاجِداً وَ قَائِماً وَ قَاعِداً وَ عَلَى كُلِّ حَالٍ وَ فِي الشَّهْرِ كُلِّهِ وَ كَيْفَ أَمْكَنَكَ وَ مَتَى حَضَرَكَ مِنْ دَهْرِكَ تَقُولُ بَعْدَ تَحْمِيدِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ الصَّلَاةِ عَلَى النَّبِيِّ ص اللَّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ فِي هَذِهِ السَّاعَةِ وَ فِي كُلِّ سَاعَةٍ وَلِيّاً وَ حَافِظاً وَ نَاصِراً وَ دَلِيلًا وَ قَاعِداً وَ عَوْناً وَ عَيْناً حَتَّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَ تُمَتِّعَهُ فِيهَا طَوِيلا..."
ب) دانشمند جلیل، جناب سّید ابن طاوس (م 664) در کتاب گرانقدر دعای خویش (اقبال الامال / 85). دعا را این گونه نقل می نماید:

اللهم کن لولیک القائم بأمرک، الحجة محمد ابن الحسن المهدی علیه علی آبائة افضل الصلوة و السلام فی هذه الساعة و فی کلّ ساعة ولیّاً و حافظاً و قائداً و ناصراً و دلیلاً و مؤیداً، حتّی تسکنه ارضک طوعاً و تمتّعه فیها طولاً و عرضاً، و تجعله و ذریته من الأئمة الوارثین.
اللهم انصره و انتصر به، و اجعل النصر منک له و علی یده، و اجعل له و الفتح علی وجهه، و لا توجه الامر الی غیر.

اللهم اظهر به دینک و سنة نبیک حتی لا یستخفی بشئ من الحق مخالفة احد من الخلق. اللهم انی ارغب الیک فی دولة الکریمة، تعزّّ بها الاسلام و اهله و نذلّ بها النفاق و اهله، و تجعلنا فیها من الدعاة الی طاعتک و القادة الی سبیلک. و آتنا فی الدنیا حسنة و فی الاخرة حسنة و قنا عذاب النّار و اجمع لنا خیر الدّارین، و اقض عنّا جمیع ما تحبّ فیهما، و اجعل لنا فی ذلک الخیرة برحمتک و منّک فی عافیة، آمین ربّ العالمین. و زدنا من فضلک و یدک الملائ فان کل معط ینقص من ملکه و عطائک یزید فی ملکک ...
ج‌) مصباح المتهجّد شیخ طوسی»631/ روى محمد بن عيسى بإسناده عن الصالحين ع قال تكرر في ليلة ثلاث و عشرين من شهر رمضان هذا الدعاء ساجدا و قائما و قاعدا و على كل حال و في الشهر كله و كيف ما أمكنك و متى حضر من دهرك تقول بعد تمجيد الله تعالى و الصلاة على النبي محمد ص (کلینی می فرماید: در شب 23 ماه رمضان در حال سجود، ایستاده و نشسته و در هر حال و در تمام ماه مبارک رمضان، و هر گونه که برایت امکان پذیر است، و هر زمان که به خاطر آوردی، این دعا را پس از حمد خدای تبارک و تعالی و صلوات بر پیامبر صلی الله و علیه و آله، بدین گونه (مکرّراً ) قرائت کن:اللهم كن لوليك فلان بن فلان في هذه الساعة و في كل ساعة وليا و حافظ و قائدا و ناصرا و دليلا و عينا حتى تسكنه أرضك طوعا و تمتعه فيها طويلا ).
د) محدّث مشهور، شیخ تقی الدین ابراهیم ابن علی کفعمی (م 905) نیز همین دعا را به همین سند – ولی با لفظی مختصر تر – در دو کتاب خویش «جنة الأمال الواقیة (مشهور به مصباح کفعمی) و بلد الامین /203،آورده است (مصباح الکفعمی/ 586(اللهم كن لوليك محمد بن الحسن المهدي في هذه الساعة و في كل ساعة وليا و حافظا و قائدا و ناصرا و دليلا و عينا حتى تسكنه أرضك طوعا و تمتعه فيها طويلا)
بنابر این دعای جلیل القدر، در اکثر مصادر اصلی دعا و حدیث، به نقل از صحابی گرانقدر، جناب محمد ابن عیسی، از ائمه اطهار علیهم السلام نقل گردیده است.

و) شیخ عباس قمی در اعمال شب بیست و سوم ماه رمضان پس از بیان مقدمه ای در زمان تلاوت، دعای مربوطه را اینگونه روایت نموده است:
اللهم کن لولیک فلان بن فلان (تقول عوض فلان بن فلان، الحجة ابن الحسن) صلواتک علیه و علی آبائه، فی هذه الساعة و فی کل ساعة ولیّاً و حافظاً و قائداً و ناصراً و دلیلاً و عیناً، حتّی تسکنه ارضک طوعاً و تمتّعه فیها طویلاً.

شرح

اللَّهُمَّ

در ابتدای دعا خداوند را مورد خطاب قرار می دهیم و بنا به این آیات یاری از غیر خدا نفی شده است .
« فَلَوْ لا نَصَرَهُمُ الَّذینَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ قُرْباناً آلِهَة.»( الاحقاف/28(
«پس چرا کسانی را که از غیر خداوند متعال، به عنوان آلهه پذیرفتند، یاریشان نکردند؟»
« مِنْ دُونِ اللَّهِ هَلْ یَنْصُرُونَکُمْ أَوْ یَنْتَصِرُونَ.»( الشعراء/93 )
«آیا غیر از خداوند، کسانی شما را یاری می کنند؟»
«والذین تدعون من دونه لا یستطیعون نصرکم و لا انفسهم ینصرون.»( الاعراف/197)
«و شما کسانی را که غیر از خداوند می خوانید، توان یاریتان را ندارند و حتی نمی توانند به خودشان هم کمکی کنند.»
«و اتخذوا من دون الله آلهة لعلهم ینصرون.»( . یس/74 همچنین ر.ک به: آل عمران/160 و ملک/20)
«و کسانی را جز خداوند به عنوان آلهه پذیرفتند، شاید که یاریشان کنند.»

 

كُنْ لِوَلِيِّكَ الحُجَةِ بنِ الحَسَن

خالی نبودن زمین از حجت:

بنا به حدیث

(اميرالمؤمنين حضرت علي (علیه السلام) که فرمود:
« اللهم انك لا تخلي الارض من حجة لك علي خلقك ظاهر او خاف مغمور لئلا تبطل حججك و بيناتك 2»
بارالها تو زمين را از حجت بر خلق خود خالي نمي گذاري كه او يا ظاهر است و يا ترسان و مستور تا حجت ها و بينات باطل نشود)
اعتراف می کنیم که حضرت حجة ابن الحسن یاری گر و حجت خداوند بر روی زمین است.

 

صَلَواتُکَ علَیهِ و عَلی آبائِهِ

و از خداوند می خواهیم که درودها و رحمت هایش را نثار او و پدرانش فرماید و باز با اشاره به برخی احادیث و روایات نشان می دهیم که اجداد و پدران حضرت کسانی نیستند جز پیامبر اکرم و دوازده معصوم (علیه السلام):
1- سليط گويد حسين بن على بن ابى طالب عليهما السّلام فرمود ما دوازده مهدى داريم اول آنها امير المؤمنين على بن ابى طالب است و آخر آنها نهمين فرزند من است و او است امام قائم بحق كه خدا بدو زمين را پس از مردگى زنده كند و دين را آشكار كند و بر همه اينها پيروز نمايد و اگر چه مشركان را بد آيد براى او غيبتى است طولانى كه جمعى در آن از دين بيرون روند و ديگران بر دين پا برجا بمانند و آزار كشند و بآنها گفته شود اين وعده چه وقت عملى شود اگر شما راست‏گويانيد آگاه باشيد كه صبركنندگان در غيبت او بر آزار و تكذيب بمانند جهادكنندگان با شمشيرند در ركاب رسول خدا(صل الله علیه و آله و سلم).3

2- نزال بن سبره از امير المؤمنين عليه السّلام حديثى نقل كرده است كه در آن از دجّال ياد فرموده و در پايان آن آمده است از من از آنچه كه پس از آن واقع خواهد شد پرسش نكنيد، زيرا حبيبم به من سفارش كرده كه آن را به غير عترتم نگويم.
نزال بن سبره گويد: به صعصعة بن صوحان گفتم: مقصود امير المؤمنين از اين سخن چه بود؟ صعصعه گفت: اى پسر سبره! آن كس كه عيسى بن مريم پشت سر او نماز مى‏خواند، دوازدهمين فرد از عترت است و نهمين فرزند حسين بن- عليّ عليهما السّلام، و او خورشيدى است كه از مغرب زمين طلوع فرمايد و نزد ركن ومقام ظاهر شود و زمين را طاهر سازد و ميزان عدل را برقرار كند و كسى به كسى ستم نكند.4
3- «أَنَا خاتَمُ الأَوْصِياءِ وَ بى يَدْفَعُ اللّهُ الْبَلاءَ عَنْ أَهْلى وَ شيعَتى.»: من آخرين نفر از اوصيا هستم، خداوند به وسيله من بلا را از خانواده و شيعيانم برطرف می گرداند.5

 

فِي هَذِهِ السَّاعَةِ وَ فِي كُلِّ سَاعَةٍ ، وَلِيّاً وَ حَافِظاً وَ قَائِداً وَ نَاصِراً وَ دَلِيلًا وَ عَيْناً

در این قسمت از دعا از خداوند مسئلت داریم که نزول رحمت و یاریش را در این لحظه و هر لحظه یعنی مستمر و بدون وقفه شامل حالش فرماید همانگونه که بنا به حدیثی ایشان نیزبه یاد ما هستند:
«إِنّا غَيْرُ مُهْمِلينَ لِمُراعاتِكُمْ، وَ لا ناسينَ لِذِكْرِكُمْ، وَ لَوْ لا ذلِكَ لَنَزَلَ بِكُمُ اللاَّْواهُ، وَ اصْطَلَمَكُمُ الاَْعْداءُ. فَاتَّقُوا اللّهَ جَلَّ جَلالُهُ وَ ظاهِرُونا.»: ما در رعايت حال شما كوتاهى نمىكنيم و ياد شما را از خاطر نبرده ايم ، كه اگر جز اين بود گرفتارى ها به شما روى مىآورد و دشمنان، شما را ريشه كن مىكردند. از خدا بترسيد و ما را پشتيبانى كنيد.6
حال دلیل این در خواست ما از خداوند متعال چیست؟
برای پاسخ به این سؤال باید گفت: یکی از مهمترین مسائلی که پیغمبر اکرم(ص) و ائمه اطهار کراراً گوشزد مردم می نمودند، برچیده شدن دستگاه ظلم و ستم به دست مهدی موعود (عج) است. از این جهت وجود مقدس امام زمان(عج) همواره مورد توجه دو دسته مردم می باشد؛ یکی مظلومین و ستمدیدگان که به قصد تظلم و امید حمایت، گرد وجود آن حضرت اجتماع نموده و تقاضای نهضت و دفاع می نمایند و دسته دوم زورگویان و ستمکاران خون خوارند که بر ملت محروم تسلط یافته و در راه رسیدن به منافع شخصی و حفظ مقام خویش از هیچ عمل زشتی پروا ندارند و حاضرند تمام ملت را فدای مقام خود کنند، این گروه چون وجود مقدس امام را سد راه منافع و مقاصد شوم خود تشخیص می دهند و ریاست و فرمانروایی خویش را در خطر می بینند در صدد از بین بردن آن جناب می گردند تا خودشان را از این خطر بزرگ برهانند ولی با این همه گرچه قدرت خداوند محدود نیست لیکن کارها را بر طبق اسباب و از مجرای عادی انجام می دهد، و بنا نیست برای حفظ وجود مقدس انبیا و ائمه و ترویج دین ، از روش عمومی و اسباب و علل دست بردارد و بر خلاف جریان عادی عمل کند وگرنه در این صورت دنیا دیگر دار تکلیف و امتحان و اختیار نخواهد بود.7

 

حَتَّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَ تُمَتعَهُ فِيهَا طَوِيلا

« وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ لَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضى‏ لَهُمْ وَ لَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً يَعْبُدُونَنِي لا يُشْرِكُونَ بِي شَيْئاً وَ مَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ »
خداوند به كسانى از شما كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام داده‏اند، وعده داده است كه حتماً آنان را در زمين جانشين قرار دهد، همان گونه كه كسانى پيش از ايشان را جانشين كرد، و قطعاً دينى را كه خداوند براى آنان پسنديده است، براى آنان استقرار و اقتدار بخشد و از پى ترسشان امنيّت را جايگزين كند، تا (تنها) مرا بپرستند و چيزى را شريك من نكنند، و هر كس بعد از اين، كفر ورزد پس آنان همان فاسقانند.

نكته :
در روايات بسيارى از امام سجاد و امام باقر و امام صادق (عليهم السلام) مى‏ خوانيم: مصداق كامل اين آيه، روز حكومت حضرت مهدى (عليه السلام) است. 8

قال الحسین(ع): «یملک المهدی (عج‌) تسعة عشر سنة‌ً و أشهراً؛ مهدی (عج‌) نوزده سال وچند ماه فرمان‌روایی می‌کند. 9
و در احادیث می‏خوانیم:«هر گاه مهدی موعود(عج) ظهور کرد و در جنگ پیروز شد و بر شرق و غرب جهان تسلط و سیطره یافت، تمام زمین با یک حکومت جهانی اسلامی اداره می‏شود. آن حضرت برای تمام سرزمین‏ها، حاکمان لایقی را با برنامه و دستورهای لازم گسیل می‏نماید که به سبب جدیت و کوشش آنان تمام زمین آباد می‏گردد. حضرت مهدی(عج) از دور تمام حوادث و جریانات کشورها را در سراسر زمین زیر نظر دارد. در عصر ایشان تمام نقاط زمین آباد می‏گردد. اصحاب و یارانش نیز از فاصله‏های دور وی را مشاهده می‏کنند و با او سخن می‏گویند. عدل و دادش تمام زمین را فرا می‏گیرد. مردم با هم مهربان می‏شوند و با صدق و صفا زندگی می‏کنند. امنیت عمومی همه جا را فرا می‏گیرد و کسی در صدد آزار دیگری نیست. وضع اقتصادی مردم بسیار خوب می‏شود، به طوری که مستحق زکات پیدا نمی‏شود. باران بسیار می‏بارد و محصولات زمین، زیاد می‏شود. توجه مردم به خدا زیاد می‏شود. دین اسلام، دین جهانی می‏شود، بانگ توحید همه جا بلند می‏شود. عقلهای مردم کامل می‏گردد و سطح معلومات عمومی بالا می‏رود، به طوری که زنها در خانه خویش از عهده قضاوت بر می‏آیند.10

  • 1. اصول کافی ،کتاب الصیام ، باب الدعاء في العشر الأواخر من شهر رمضان ..... ص : 162
  • 2. كمال الدين ج1 ص302 باب 26 حديث 10/ کنز الفوائد ج1 ص374
  • 3. کمال الدین ترجمه کمره ای/باب سى و يكم در اخبار حسين بن على(ع) بوقوع غيبت بامام قائم كه دوازدهمين ائمه است(ع) . ص : 434
  • 4. كمال الدين / ترجمه پهلوان، ج‏1، ص: 151
  • 5. بحار الانوار ج52 ،ص 30، باب 25
  • 6. احتجاج ، ج2 ،ص495
  • 7. دادگستر جهان. آیت اله ابراهیم امینی. ص 148و 149
  • 8. تفسير نور، ج‏8، ص: 203
  • 9. غیبة النعمانی ص331 باب 26
  • 10. بحار الانوار، مجلسی، ج 52، ص 336